Heilige tijd eren met de Cholq’ij-kalender
Elk jaar begint er een nieuwe cyclus in de Maya Cholq’ij-kalender. In onze moderne cultuur gaat een nieuw jaar vaak gepaard met uitbundige vieringen. Binnen de Maya Cholq’ij wordt de overgang naar een nieuwe cyclus heel anders benaderd: met reflectie, bewustzijn en eerbied voor de tijd zelf.
De Cholq’ij is een heilig Maya-systeem van tijdrekening dat een heel andere relatie met tijd weerspiegelt dan onze gregoriaanse kalender. In plaats van tijd te zien als iets om doorheen te gaan of te beheren, ziet de Cholq’ij tijd als levend, cyclisch en bewust, iets waar we een relatie mee hebben.
Ik deel dit met eerbied, niet als leraar van de Maya-traditie en zeker niet als ajq’ij (dagbewaarder), maar als toegewijde leerling, geïnspireerd door een levende traditie die ons uitnodigt om tijd te ontmoeten met nederigheid, bewustzijn en respect.
Mijn naam is Sharon Fernie en ik ben de oprichter van Herbal Cacao, waar we hoogwaardige ceremoniële cacaomelanges met kruiden, specerijen en paddenstoelen delen. Ik heb een diepe passie voor holistisch welzijn en oude tradities, en met Herbal Cacao is het onze missie om onze community te ondersteunen op hun reis van zelfontdekking en spirituele groei. Leren van de Maya en hun relatie met tijd heeft gevormd hoe ik de cycli van mijn eigen leven zie.
Hier in het Herbal Cacao Journal verken ik Maya-wijsheid, rituelen en de heilige planten die daarin centraal staan, vaak verweven met ervaringen uit mijn eigen leven. Dus of de Cholq’ij nieuw voor je is of al deel is van je beoefening, dit is je uitnodiging om tijd te ontmoeten als iets levends.

Leren over de Cholq’ij en het cyclische begrip van tijd heeft diep veranderd hoe ik me verhoud tot cycli, in het leven, in ritueel en in innerlijk werk. In plaats van eindeloos vooruit te bewegen, liet deze heilige kalender me tijd zien als relationeel en intelligent, een weefsel van de menselijke ervaring, de ritmes van de Aarde en de beweging van de kosmos.
Voordat een nieuwe Cholq’ij-cyclus begint, is er een korte overgangsperiode om naar binnen te keren en je voor te bereiden op vernieuwing. Deze drempel nodigt uit tot reflectie op de cyclus die voorbij is en tot het bewust loslaten van wat niet meer bij je hoort, zodat je het nieuwe jaar met helderheid en intentie kunt binnengaan.
Wat is het Maya-nieuwjaar in de Cholq’ij (Tzolk’in)?
De Cholq’ij-kalender (Tzolk’in) is een eeuwenoud systeem van tijdrekening dat nog steeds wordt gebruikt door Maya-gemeenschappen en dagbewaarders. Het weerspiegelt een levende kosmologie die tijd ziet als cyclisch, relationeel en intelligent, diep verbonden met de menselijke ervaring, de natuur en de grotere bewegingen van de kosmos.
In de Cholq’ij markeert het Maya-nieuwjaar een verschuiving in heilige tijd: de voltooiing van de ene cyclus en het bewust binnengaan van de volgende. Aan deze overgang gaat de Wayeb’ vooraf, een periode van 5 dagen voor introspectie en loslaten. In 2026 viel de Wayeb’ bijvoorbeeld op 14 tot en met 18 februari, en begon het nieuwe jaar op 19 februari.
De Maya bepalen deze overgang aan de hand van de Jaardrager, de Nawal die het overkoepelende energetische thema van het komende jaar draagt.
Binnen de Cholq’ij is een nieuw jaar niet iets waar je in rent. Het is iets waar je aankomt, met aanwezigheid, nederigheid en respect voor de cyclus die je hier heeft gebracht.
Het nieuwe jaar leren zien als een verschuiving in de cyclus in plaats van een vaste datum heeft diep veranderd hoe ik me verhoud tot tijd in mijn eigen leven. Het nodigde me uit om voltooiing net zo te eren als een nieuw begin, en reflectie net zo als vooruitgang.
De heilige Maya-kalender: tijd als levend systeem
De heilige Maya-kalender is niet één systeem, maar een levend netwerk van tijdrekening dat een diep relationeel wereldbeeld weerspiegelt. In de Maya-kosmologie is tijd niet lineair of mechanisch; tijd is cyclisch, bewust en levend. Elk moment heeft een eigen kwaliteit, en elke cyclus geeft context aan hoe het leven zich ontvouwt.
In plaats van tijd los te zien van het leven, verweeft de Maya-tijdrekening verschillende kalenders die tegelijk bewegen. Daaronder vallen heilige en zonnecycli die op elkaar inwerken en samen een holistisch begrip van het bestaan vormen. Elke kalender heeft zijn eigen functie, maar samen vormen ze één systeem dat de ritmes van de natuur en de menselijke ervaring weerspiegelt.
Wat me inspireerde om meer over deze heilige kalender te leren, is hoe hij verschillende lagen van het leven samenbrengt:
- Menselijke cycli: emotionele, psychologische en spirituele ontwikkeling
- Aardse cycli: seizoenen, landbouw, regeneratie en rust
- Kosmische cycli: hemelse bewegingen, schepping en voltooiing
De heilige Maya-kalender herinnert ons eraan dat het leven in spiralen beweegt, niet in rechte lijnen, en dat we meer aanwezig en met meer respect voor het onzichtbare gaan leven wanneer we die spiralen eren.
Deze manier van naar tijd kijken vraagt ons niet om tijd te beheersen. In plaats daarvan nodigt ze ons uit tot een relatie: luisteren, reageren en afstemmen. Voor mij was het ontmoeten van dit wereldbeeld een keerpunt. Het zette jaren geleden mijn spirituele reis in gang.
Wat is de Cholq’ij-kalender?
De Cholq’ij (ook bekend als de Tzolk’in) is een heilige kalender van 260 dagen en vormt het spirituele hart van de Maya-tijdrekening. Hij brengt de energetische kwaliteit van elke dag in kaart en geeft zo context aan hoe het leven wordt ervaren en begrepen.

Deze kalender ontstaat uit de samenwerking van:
- 20 Nawales: heilige dagenergieën of bewustzijnskrachten
- 13 tonen: bewegingen van de schepping die bepalen hoe elke energie zich uitdrukt
Samen vormen ze 260 unieke dagen, elk met een eigen energie en les. In de Maya-kosmovisie doet elke dag ertoe. Elk moment draagt intelligentie in zich, en wanneer we de energie van de dag leren herkennen, worden we uitgenodigd om met meer verantwoordelijkheid, nederigheid en aanwezigheid te handelen. Deze manier van naar dagen kijken bracht ritme en betekenis in mijn rituelen, mijn werk en mijn relatie met rust.
De Cholq’ij in je dagelijkse ritueel
Voel je de roep om je relatie met de energieën van de Cholq’ij op een geaarde en respectvolle manier te verdiepen? Dan bieden we de Living Maya Destiny Card Deck aan.
Deze kaarten zijn gemaakt door Maya-cultuurdragers, kunstenaars en een ajq’ij (dagbewaarder). Ze zijn geworteld in authentieke Maya-kosmologie en ontworpen om de wijsheid van de Cholq’ij toegankelijk te maken voor het moderne dagelijkse leven.
De Living Maya Destiny-kaarten zijn gebaseerd op de 20 Nawales van de Cholq’ij-dagtelling en bieden een dagelijkse reflectie om de energie van de dag te begrijpen, voor helderheid, zelfonderzoek en bewuste keuzes. Ze passen prachtig bij een cacaoritueel en nodigen uit tot een moment van stilte, intentie en luisteren voordat je de dag in gaat.
In plaats van de kalender zelf te onderwijzen of te interpreteren, laat deze deck Maya-stemmen rechtstreeks spreken. Zo kun je met de Cholq’ij werken op een manier die afstamming, levende cultuur en wederkerigheid eert. Ontdek de Living Maya Destiny Card Deck
Waarom dit ertoe doet: de Cholq’ij herinnert ons eraan dat tijd relationeel is. Wanneer we de unieke energie van elke dag gaan herkennen, worden we uitgenodigd tot een bewustere manier van leven, waarin reflectie net zoveel waarde heeft als actie, en bewustzijn net zoveel als prestatie.
De rol van de ajq’ij: waarom afstamming ertoe doet
In de Maya-kosmologie is een ajq’ij (vaak vertaald als dagbewaarder of tijdbewaarder) een hoeder van de tijd. Het pad van een Maya spiritueel gids, of ajq’ij, is een levenslange toewijding. Zij zijn degenen die Maya-ceremonies mogen leiden. Hun rol is om de relatie met heilige tijd te onderhouden en evenwicht binnen de gemeenschap te ondersteunen. Ajq’ijab’ worden opgeleid binnen specifieke afstammingslijnen en dragen kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven, via gebed en geleefde praktijk.
Het werk van een ajq’ij is diep relationeel. Zij luisteren naar de bewegingen van de Cholq’ij, houden ceremonies die afgestemd zijn op de dagenergieën en bieden begeleiding die harmonie ondersteunt tussen mensen, de Aarde en de onzichtbare wereld.
Daarom doet afstamming ertoe. De Maya-kosmologie is geen symbolisch systeem om naar believen uit te halen of opnieuw te interpreteren. Het is een levend geheel van kennis, gedragen door mensen, families en gemeenschappen die het hebben bewaard door eeuwen van kolonisatie, ontwrichting en veerkracht. Deze continuïteit respecteren betekent het verschil erkennen tussen leren van een traditie en namens die traditie spreken.
Voor mij maakte het ontmoeten van deze wijsheid nederigheid essentieel. In plaats van autoriteit te claimen, voelde ik de roep om te luisteren, te studeren en te leren, en de kalender en de lessen mijn leven te laten vormen zonder er eigenaarschap over te claimen. Dit bepaalt hoe ik deel, hoe ik schrijf en hoe ik ruimte houd binnen Herbal Cacao.
De rol van de ajq’ij eren herinnert ons eraan dat wijsheid niet iets is wat we nemen. Het is belichaamde kennis waartoe we worden uitgenodigd, door respect, geduld en relatie.
Wat is een Jaardrager in de Maya-kosmologie?
In de Maya-kosmologie is een Jaardrager de leidende energie die het overkoepelende thema van een jaar draagt. Hij bepaalt niet het lot, maar geeft context: een collectieve toon die vormt hoe de lessen en ervaringen van het jaar zich kunnen ontvouwen in gemeenschappen, relaties en de natuur.
Elk jaar is verbonden met een specifieke Nawal uit de Cholq’ij-kalender. Deze Nawal wordt de Jaardrager, met kwaliteiten en uitnodigingen die het ritme van de komende cyclus beïnvloeden. Hoe ieder mens deze energie ontmoet, blijft heel persoonlijk, gevormd door bewustzijn, keuzes en omstandigheden.
De overgang naar een nieuw jaar kent 5 dagen zonder hoofd-Jaardrager, de Wayeb’. In deze introspectieve dagen roept de overgang ons op om los te laten wat niet meer bij ons hoort en de nieuwe cyclus binnen te gaan met nederigheid, dankbaarheid en vertrouwen, stap voor stap op ons pad, gedragen door de Aarde onder onze voeten.
Deze dagen worden traditioneel geëerd met ceremonie, gebed en reflectie, begeleid door ajq’ijab’ binnen Maya-gemeenschappen. Deze overgang markeert een bewuste voltooiing van de ene cyclus en een bewuste stap in de volgende.
De 4 Jaardragers

Volgens de Maya-traditie wisselen 4 energieën elkaar af als Jaardrager:
- Kej’ (Hert)
- Ee (Wilde kat)
- No’j (Specht)
- Iq’ (Kolibrie)
Het jaar dat in februari 2026 begon, wordt gedragen door Jun Kej’ (1 Hert). Kej’ is een Nawal die diep verbonden is met het spirituele pad en de natuur. Het is de energie die onze geest draagt terwijl we onze levensmissie lopen. Elk nieuw jaar neemt de volgende van de 4 Jaardragers het over, zodat de cyclus blijft draaien.
Waarom de Maya-kalender vandaag zo relevant voelt
Het moderne leven wordt grotendeels gevormd door lineaire tijd, een systeem dat onophoudelijk vooruit beweegt en waarde meet in productiviteit, snelheid en output. In dit kader wordt rust vaak gezien als iets wat je moet verdienen, en kan een pauze voelen als achterop raken.
Volgens mij biedt de Maya-kalender een radicaal ander perspectief. Geworteld in cyclische tijd herinnert hij ons eraan dat het leven zich in ritmes ontvouwt: momenten van groei, voltooiing, rust en vernieuwing. Niets is bedoeld om eindeloos te groeien. Elke cyclus bevat zowel actie als stilte, beweging als terugkeer.
Dit inzicht voelt extra relevant in een wereld vol burn-out, ontkoppeling en overproductie. Wanneer tijd druk wordt in plaats van relatie, verliezen we onze oriëntatie, op ons lichaam, op de Aarde en op wat echt belangrijk is. De Maya-benadering nodigt ons uit om weer in gesprek te gaan met tijd, en vraagt niet hoeveel we kunnen doen, maar hoe we door elk moment bewegen.
Tijd zien als een levend systeem heeft mijn eigen waarden rond ritueel, voeding en zelfleiderschap diep beïnvloed. Het heeft me geleerd dat leiderschap begint met luisteren, dat voeding net zo goed rust als actie omvat, en dat ritueel de ruimte creëert om het leven met intentie te ontmoeten in plaats van met reactie.
De Maya-kalender vraagt ons niet om aan het moderne leven te ontsnappen. Hij biedt een manier om er bewuster in te leven. Door te onthouden dat we deel zijn van grotere cycli, worden we uitgenodigd om met meer zorg, helderheid en respect te leven voor de ritmes die ons dragen.
Delen, niet onderwijzen: leren met respect
Het voelt belangrijk om hier even stil te staan en dit duidelijk te benoemen.
Ik ben geen ajq’ij. Ik ben geen leraar van de Maya-traditie.
Wat ik deel, komt voort uit een geïnspireerde leerling, gevormd door luisteren, studie en de manieren waarop deze wijsheid mijn eigen leven heeft geraakt.
De Maya-kosmologie is een levende traditie, vandaag gedragen door mensen, families en gemeenschappen. Het is geen symbolisch systeem om vrij te lenen of zonder context om te vormen. Deze wijsheid eren is heel belangrijk voor mij en voor Maya-gemeenschappen, en dat betekent het verschil erkennen tussen waardering en toe-eigening, tussen leren van een traditie en namens die traditie spreken.
Integriteit in het delen van spirituele wijsheid is voor mij heel belangrijk, persoonlijk en via Herbal Cacao. De planten waarmee we werken, de rituelen die we eren en de verhalen die we vertellen dragen allemaal een afstamming. Ze benaderen met nederigheid, zorg en respect is niet optioneel; het is essentieel.
Spreekt deze kalender, spreken deze lessen of spreekt de energie van het Maya-nieuwjaar je aan? Zoek dan stemmen op uit Maya-gemeenschappen, ouderen en cultuurdragers. Laat degenen die deze wijsheid dragen zelf spreken.
Sommige inzichten die ik hier deel, zijn geïnspireerd door het werk van Mark Elmy (Four Pillars) en door The Book of Destiny van Carlos Barrios, benaderd met zorg en respect voor de oorspronkelijke Maya-lijnen en de nuances van vertaling.
Deze blog in het Herbal Cacao Journal is bedoeld als uitnodiging: tot nieuwsgierigheid, tot eerbied en tot het onthouden dat ware wijsheid niet wordt geclaimd, maar ontvangen door relatie.
Matyox aan de ajq’ijab’, de grootvaders en grootmoeders van wie ik de zegen had om te leren en met wie ik in ceremonie mocht zitten, om naar hun verhalen te luisteren en hun kennis te ontvangen als wijsheid die door de tijd heen is gedeeld.
Het Maya-nieuwjaar eren met intentie
Het Maya-nieuwjaar eren vraagt geen uitgebreide ceremonie of bijzondere kennis. In de kern is deze overgang een uitnodiging tot aanwezigheid, een moment om stil te staan, te reflecteren en bewust met dankbaarheid en intentie een nieuwe cyclus in te stappen.
Voor sommigen betekent dit tijd in stilte. Voor anderen journaling, gebed, een kaars aansteken of gewoon tijd in de natuur. Het gaat niet om de vorm, maar om de kwaliteit van aandacht: de drempel van een nieuw jaar ontmoeten met nederigheid en openheid.
Zelf markeer ik zulke overgangen vaak met een eenvoudig cacaoritueel. In de Maya-traditie wordt cacao altijd al geofferd, gedeeld en gedronken in ceremonie om de dialoog te openen met de energieën die het bestaan mogelijk maken. Langzaam en met intentie gedronken wordt cacao een hartopenende metgezel om te luisteren naar wat klaar is om losgelaten te worden, en naar wat in het komende jaar stil gevoed wil worden. Lees meer over cacao in Maya-ceremonies in het verschil tussen een westerse en een heilige Maya cacaoceremonie.
In het jaar van Jun Kej’ (1 Hert) mogen de intenties die we vasthouden zacht en toch diepgaand zijn. Deze energie nodigt ons uit om met nederigheid te lopen, ons werk met toewijding aan te bieden, zonder ego of de behoefte om te controleren, en trouw te blijven aan het pad dat voor ons bedoeld is.
Dit moment eren kan zo eenvoudig zijn als de intentie zetten om dieper te luisteren, met meer zorg te bewegen en het fluisteren van je hart te volgen.
Het Maya-nieuwjaar herinnert ons eraan dat een begin het krachtigst is wanneer we er langzaam in stappen, met dankbaarheid voor wat ons tot hier heeft gedragen en respect voor de cyclus die zich nu ontvouwt.
Klaar voor je eigen ritueel voor een nieuwe cyclus? Ontdek onze Natural ceremoniële cacao

Een uitnodiging om tijd anders te herinneren
De Maya-kalender biedt een manier om je tot het leven te verhouden. Hij herinnert ons eraan dat tijd niet iets is om tegen te racen of te beheersen, maar iets heiligs waarmee we in gesprek zijn. Elke cyclus draagt zijn eigen wijsheid en vraagt ons net zoveel te luisteren als te handelen.
Wanneer we tijd weer als cyclisch en relationeel herinneren, worden we uitgenodigd om opnieuw in ritme te komen met ons lichaam, met de Aarde en met de intelligentie die onder het oppervlak van het dagelijks leven beweegt. Deze herinnering vraagt geen perfectie of meesterschap, alleen aanwezigheid.
Bij Herbal Cacao zien we ritueel als een eenvoudige daad van zorg, een moment om te voeden, te pauzeren en terug te keren naar het hart. Elke woensdag om 20:00 CET komen we samen in onze gratis online cacaocirkel, een ruimte om samen te vertragen en te luisteren, kopje voor kopje.
Spreekt dit moment je aan? Zie het dan als een uitnodiging:
om te vertragen,
om met intentie te drinken,
en om te luisteren naar wat de tijd je nu te bieden heeft.
We lopen deze cycli samen, één ademhaling, één kopje, één moment van aanwezigheid tegelijk.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het Maya-nieuwjaar?
Het Maya-nieuwjaar volgt de zonnetelling van 365 dagen en valt daarom elk jaar rond dezelfde tijd. In 2026 vielen de 5 dagen van de Wayeb’ op 14 tot en met 18 februari, en begon het nieuwe jaar op 19 februari.
Wat is de Cholq’ij-kalender?
De Cholq’ij, ook bekend als de Tzolk’in, is de heilige Maya-kalender van 260 dagen. Hij combineert 20 Nawales (dagenergieën) met 13 tonen, zodat elke dag een eigen energie heeft.
Wat is de Wayeb’?
De Wayeb’ is een periode van 5 dagen vóór het nieuwe jaar, zonder hoofd-Jaardrager. Traditioneel is het een tijd voor introspectie, loslaten, ceremonie en gebed.
Wat is een Jaardrager?
De Jaardrager is de Nawal die het overkoepelende thema van een jaar draagt. 4 Nawales wisselen elkaar af: Kej’, Ee, No’j en Iq’. Het jaar dat in februari 2026 begon, wordt gedragen door Jun Kej’ (1 Hert).
Hoe kan ik het Maya-nieuwjaar thuis eren?
Neem een moment van stilte, schrijf in je journal, steek een kaars aan of maak met intentie een kop ceremoniële cacao. Sta stil bij wat je klaar bent om los te laten en wat je in de nieuwe cyclus wilt voeden.
Bronnen en verder lezen
- Barrios, C. (2009). The Book of Destiny: Unlocking the Secrets of the Ancient Mayans and the Prophecy of 2012. HarperOne.
- Elmy, M. Four Pillars, lessen over de Maya-kalender.
- Lessen van ajq’ijab’ (dagbewaarders) in Guatemala, gedeeld in ceremonie.




