Ceremoniële cacao in Oaxaca heeft een lange en levende geschiedenis. In deze Zuid-Mexicaanse staat, thuis van vele inheemse volken zoals de Zapoteken, Mixteken en Mazateken, is cacao al eeuwenlang een drank van het dagelijks leven, een heilig offer en een medicijn.
Van oudsher werd cacao gewaardeerd om haar voedende en energiegevende kwaliteiten en gedeeld in momenten van viering, heling en gebed. Ze maakte deel uit van ceremonies, offers aan de geesten én gewone maaltijden.
Door de jaren heen is de diepe spirituele betekenis van cacao overschaduwd door haar commercialisering als chocolade. Veel mensen kennen het rijke erfgoed van ceremoniële cacao niet en kennen haar alleen als zoete traktatie.
Mijn naam is Sharon Fernie en ik ben de oprichtster van Herbal Cacao, waar we ceremoniële cacao blends van hoge kwaliteit delen met kruiden, specerijen en paddenstoelen. Ik heb een diepe passie voor holistisch welzijn en oude tradities, en met Herbal Cacao is het onze missie om onze community te begeleiden op hun reis van zelfontdekking en spirituele groei, en tegelijk het bewustzijn te vergroten over de krachtige voordelen van ceremoniële cacao en andere geneeskrachtige kruiden, adaptogenen en paddenstoelen.
Hier in het Herbal Cacao Journal verken ik de fascinerende wereld van actieve geneeskrachtige ingrediënten, rituelen, oude helingspraktijken en modern welzijn, vaak verweven met ervaringen uit mijn eigen leven. Dit artikel komt rechtstreeks van mijn reizen door Mexico, waar Oaxaca mijn hart stal.
Of je nu al een ervaren cacaoliefhebber bent of net aan je reis begint, dit is je uitnodiging om deze heilige plant en haar diepe invloed op lichaam, geest en ziel beter te leren kennen.
Cacao was in het oude Meso-Amerika niet alleen een betaalmiddel, maar ook een belangrijk deel van rituelen en ceremonies, geëerd om haar voedende en spirituele kwaliteiten.
Hoe oud is de cacaotraditie in Oaxaca?
De oudst bekende sporen van cacaodranken in Mexico zijn gevonden in Paso de la Amada, aan de Pacifische kust van Chiapas, de buurstaat van Oaxaca. Resten in een aardewerken pot daar dateren van ongeveer 1900 tot 1500 v.Chr. In de hele regio, ook in de Vallei van Oaxaca, speelde cacao daarna duizenden jaren een centrale rol.
In Oaxaca bouwde de Zapoteekse beschaving de grote stad Monte Albán, en cacao werd in de hele regio verhandeld, geofferd en gedronken. In heel Meso-Amerika waren cacaobonen zo kostbaar dat ze als betaalmiddel en als belasting werden gebruikt, een verhaal dat ik ook deel in het verhaal van 3 heilige cacaobonen. Meer over haar heilige wortels lees je in Cacao: het goddelijke voedsel van de goden.

De vergeten erfenis van ceremoniële cacao: waarom dit ertoe doet
Helaas heeft de commercialisering van cacao geleid tot verlies van traditionele kennis en gebruiken. Het heilige gebruik van cacao in rituelen, haar plek in de gemeenschap en de wijsheid van de mensen die haar telen worden vaak over het hoofd gezien. Dat raakt niet alleen het cultureel erfgoed, maar ook het levensonderhoud van inheemse boeren die cacao nog op traditionele, duurzame wijze telen.
Ceremoniële cacao in Oaxaca biedt een diepe verbinding met het culturele erfgoed van de regio, waar ze gedeeld wordt bij heling, reiniging en als offer aan de geesten.

Wat zijn de traditionele cacaodranken van Oaxaca?
Tijdens mijn reizen door Mexico kwam ik in de staat Oaxaca veel traditionele cacaodranken tegen. Cacaodranken zijn hier nog steeds een belangrijk deel van het dagelijks leven en hebben een lange ceremoniële geschiedenis. Een paar klassiekers:
Tejate is een pre-Spaanse drank uit de Centrale Valleien van Oaxaca, gemaakt van geroosterde maïs, cacao, geroosterde mameypitten en rosita de cacao, een geurige bloem die als dikke schuimlaag bovenop komt te liggen. Tejate wordt koud geserveerd, vaak uit grote beschilderde kommen, en staat bekend als de drank van de Zapoteken en Mixteken. Je vindt het op markten en straatkraampjes in heel Oaxaca. Echt een aanrader als je er bent.
Chocolate Oaxaqueño is gemalen cacao met suiker, kaneel en vaak amandelen, geperst tot tabletten. Veel families brengen hun eigen cacao naar een van de chocolademolens in Oaxaca-stad om die naar hun eigen recept te laten malen. Het wordt meestal opgeklopt met heet water of melk en geserveerd in kleien kopjes of kommen. De meeste tabletten bevatten al suiker, dus wil je het minder zoet, vraag dan bij de molen om een eigen maling.
Chocolate de agua is Oaxacaanse chocolade opgeklopt met water in plaats van melk, schuimig en licht. Het is een alledaagse drank, vaak gedronken met een stuk zoet eierbrood om te dippen.
![]() Chocolate de agua | ![]() Cacao opschuimen |
![]() Cacaonibs malen | ![]() Tejate |
![]() Cacaobonen malen | ![]() Cacao |
![]() Tejate-verkoper | ![]() Tejate |
Mexico kent veel meer traditionele cacaodranken dan deze 3, maar dit zijn de klassiekers die je overal in de staat Oaxaca vindt. Ze hebben allemaal een lange geschiedenis en worden nog steeds van generatie op generatie doorgegeven.
Waar proef je traditionele cacaodranken in Oaxaca?
Lokale markten: markten zoals de Benito Juárez-markt in Oaxaca-stad of de zondagsmarkt in Tlacolula zijn prachtige plekken om tejate en chocolate Oaxaqueño te proeven.
Chocolademolens: in Oaxaca-stad zie je hoe cacao met suiker en kaneel wordt gemalen, ruik je de warme chocolade in de lucht en koop je vers gemaakte tabletten.
Restaurants en cafés: veel restaurants en cafés in Oaxaca-stad en de omliggende dorpen serveren traditionele cacaodranken volgens lokale recepten.
Hotels en B&B's: sommige hotels en B&B's serveren chocolate Oaxaqueño bij het ontbijt of in de avond, vaak in traditionele kleien kopjes.
Wil je traditionele cacaodranken proberen, vraag dan locals of lokale gidsen naar hun favoriete plekken. In sommige inheemse gemeenschappen wordt cacao nog gebruikt in rituelen en ceremonies, die meestal alleen gedeeld worden als je door de gemeenschap wordt uitgenodigd.
Door te kiezen voor ethisch ingekochte ceremoniële cacao steun je traditionele landbouw en de inheemse gemeenschappen die voor haar zorgen.
Een traditioneel Oaxacaans cacaorecept
Oude cacaorecepten verschilden per inheemse cultuur en gemeenschap in de regio. Veelgebruikte ingrediënten in Meso-Amerikaanse cacaodranken waren water, chili, vanille en honing. Hier is een eenvoudig recept in traditionele stijl:
- Rooster cacaobonen en maal ze tot een pasta.
- Verwarm water en voeg een snufje gemalen chili en wat vanille toe.
- Roer de cacaopasta erdoor en zoet naar smaak met honing of een andere zoetstof.
- Klop tot het schuimt.
- Serveer warm in kleien kopjes of kalebassen en geniet.
Afhankelijk van de cultuur en de ceremonie konden ook andere ingrediënten zoals maïs, bloemen of planten worden toegevoegd, wat zorgde voor een grote variatie aan smaken en rituelen. Voor een moderne ceremoniële kop lees je zo gebruik je ceremoniële cacao.

Traditionele bereiding van cacao
Ervaar de authentieke smaak van ceremoniële cacao
Voeding: ceremoniële cacao is van nature rijk aan antioxidanten, flavanolen en mineralen zoals magnesium. Anders dan de meeste commerciële chocolade heeft pure ceremoniële cacao geen toegevoegde suiker of toevoegingen. Benieuwd naar het verschil? Lees is ceremoniële cacao chocolade?
Spirituele en culturele betekenis: cacaoceremonies verbinden je met het spirituele erfgoed van Oaxaca. In deze rituelen, vaak geleid door lokale curanderas (traditionele genezers), wordt cacao gedeeld voor reiniging, heling en het zetten van intenties.
Ethische inkoop: als je kiest voor cacao die traceerbaar is en eerlijk betaald wordt, help je de boeren en gemeenschappen die deze heilige plant telen.

Chocolate de agua
Oaxaca is wereldberoemd om haar chocoladecultuur, maar er wordt maar heel weinig cacao geteeld. De meeste Mexicaanse cacao komt uit de staten Tabasco en Chiapas. De molens en families van Oaxaca maken van die cacao de chocoladetradities waar de regio zo geliefd om is. Hoe cacao geteeld wordt doet ertoe, en daarom kozen wij voor gecertificeerde biologische cacao, zoals ik uitleg in waarom Herbal Cacao biologisch gecertificeerd is.
Naast dranken wordt cacao in Oaxaca ook gebruikt voor snoep, zeep en cosmetica.
In de landelijke gebieden van Oaxaca eren veel mensen cacao nog steeds als heilig voedsel. Ze maakt deel uit van veel rituelen en ceremonies als offer aan Moeder Aarde, en in sommige ceremonies worden cacaobonen gezien als bron van energie voor overvloed en voorspoed. Ook in de Maya-wereld werd cacao vaak samen geofferd met copal, haar heilige zus.
Mijn ervaring met een Mazateekse helingsceremonie
De Mazateken wonen in de Sierra Mazateca in het uiterste noorden van Oaxaca. Hun taal hoort bij de Oto-Mangue-taalfamilie, een van de oudste taalfamilies van Mexico. Ik had de eer om daar deel te nemen aan een heel bijzondere lokale helingsceremonie, een ceremonie met heilige paddenstoelen die al generaties lang in deze bergen wordt gehouden.
De lokale curandera gebruikte cacaobonen als offer aan de lokale geesten, en maakte ook een drank van alleen cacao en water, om je ziel zacht en met liefde terug te brengen in de fysieke wereld.
Ze gebruikte deze agua de cacao ook voor reiniging, om zware energie uit het lichaam te halen. Na de ceremonie maakte ze heilige bundels van lokale kruiden, waarin ze cacaobonen wikkelde in 7 verschillende pakketjes, elk gezegend met haar liefde, om uit te zenden naar de 4 windrichtingen, de hemel, de aarde en een lokale heilige plek.
Deze 7 pakketjes waren haar geschenk aan mij om terug te geven aan het universum, met de vraag aan de lokale geesten om kracht en steun, zodat de intentie die ik in de ceremonie had gezet zich in de fysieke wereld kon manifesteren. De cacaobonen waren een offer voor overvloed en voorspoed.
Kortom, ceremoniële cacao heeft een lange geschiedenis in Oaxaca en is vandaag de dag nog steeds heilig voedsel en een belangrijk deel van de cultuur van de regio.
Begin je eigen ritueel met Herbal Cacao. Ontdek onze Natural ceremoniële cacao
Veelgestelde vragen
Wordt er cacao geteeld in Oaxaca?
Maar een klein beetje. De meeste Mexicaanse cacao wordt geteeld in Tabasco en Chiapas. Oaxaca is beroemd om wat daarna gebeurt: cacao malen tot chocolade en er traditionele dranken van maken zoals tejate en chocolate Oaxaqueño.
Wat is tejate?
Tejate is een pre-Spaanse drank uit de Centrale Valleien van Oaxaca, gemaakt van geroosterde maïs, cacao, mameypitten en de rosita de cacao-bloem. Het wordt koud geserveerd met een dikke schuimlaag bovenop.
Wat is het verschil tussen Oaxacaanse chocolade en ceremoniële cacao?
Oaxacaanse chocolade wordt meestal met suiker en kaneel tot tabletten gemalen. Ceremoniële cacao is pure cacaopasta zonder toevoegingen, gemaakt om in een ritueel te drinken. Lees meer in wat is ceremoniële cacao precies?
Hoe oud is het gebruik van cacao in Mexico?
De oudst bekende cacaoresten in Mexico komen uit Paso de la Amada in Chiapas en dateren van ongeveer 1900 tot 1500 v.Chr.
Waar kan ik cacao drinken in Oaxaca?
Probeer de Benito Juárez-markt in Oaxaca-stad, de zondagsmarkt in Tlacolula, de chocolademolens in Oaxaca-stad en lokale cafés en restaurants.
Bronnen en verdere literatuur
- Powis, T.G. et al. (2007). Oldest chocolate in the New World. Antiquity, Project Gallery. Link
- Soleri, D. and Cleveland, D.A. (2007). Tejate: Theobroma cacao and T. bicolor in a traditional beverage from Oaxaca, Mexico. Food and Foodways, 15(1), 107 to 118.
- Geo-Mexico. Cacao production in Mexico by state. Link
- Sophie D. Coe and Michael D. Coe, The True History of Chocolate












